معرفی استان

سدامیرکبیر جغرافیای طبیعی

استان البرز که نام آن در زبان باستان هربرز (هر) به معنای کوه و (برز) به معنای بلندی بوده است ، از نظر موقعیت (مختصات ) جغرافیائی در محدوده ۵۰ درجه و ۱۵دقیقه تا ۵۱ درجه و ۳۰دقیقه و ۴۰ ثانیه طول شرقی و ۳۵درجه و ۴۰دقیقه تا ۳۶ درجه و ۲۰دقیقه عرض شمالی ، واقع شده است . این استان حدود ۵۸۰۰ کیلومتر مربع وسعت دارد.

موقعیت نسبی (عمومی)

استان البرز به مرکزیت شهر کرج ، دارای شش شهرستان است که شامل شهرستانهای کرج ، طالقان ، ساوجبلاغ ، نظرآباد ، اشتهارد و فردیس میباشد . این استان در منطقه البرز مرکزی قرار گرفته که از شمال به استان مازندران ، از شرق به استان تهران ، از جنوب به استان های تهران و مرکزی و از سمت غرب به استان قزوین متصل می گردد . شمالی ترین منطقه استان ، شامل ارتفاعات شمال طالقان و شرقی ترین منطقه آن ، شامل ارتفاعات شرقی دیزین و جنوبی ترین منطقه آن ، شامل منطقه مابین شهریار و رباط کریم (کوههای جنوب اشتهارد) و غربی ترین منطقه آن شامل عشرت آبادواقع درغرب اشتهارد و سه راهی زیاران و طالقان ، بعداز شهر آبیک می باشد .

توپوگرافی استان

استان البرز در منطقه رشته کوههای البرز غربی و در یک ناحیه تقریبا کوهستانی قرار دارد به گونه ای که بیش از دو سوم آن منطقه کوهستانی و کمتراز یک سوم آن دشت و زمین های خشک و شوره زار ، تپه ها و کوه های کم ارتفاع ، رشته کوههای با ارتفاع متوسط ، اراضی تراس گونه ، زمین های هموار ، نیمه هموار پای کوهی یا میان کوهی ، ارتفاعات و قلل مرتفع می باشد . ارتفاع منطقه از ۱۱۰۰متر در پایین ترین نقطه واقع در بستر رودخانه شور ، واقع در جنوبغربی شهریار شروع شده و تا ۴۳۷۵ متر ، کوه هفت خوان (۴۶۵۹ متر) می رسد . اختلاف ارتفاع استان ۳۵۵۹ متر است که این امر خود یکی از دلایل تنوع اقلیمی و زیستگاهی و … در این استان می باشد .
کوهها و قله های مهم استان عبارت اند از: کوه کردها ۱۷۹۸ متر ، کوه قراگونی ۱۹۲۵ متر ، کوه جارو ۲۰۵۰متر واقع در جنوب و جنوب شرقی شهرستان اشتهارد ، ارتفاعات حلقه در ۱۳۲۴ متر در شمالی رودخانه شور ، کوه بیجی ۲۲۳۴متر در شمال کرج ، کوه کندر ۲۵۶۵ متر ، کوه سیاه سنگ ۳۵۵۱متر ، کوه هزار بند ۳۳۵۶ متر ، کوه سرک ۳۴۶۰متر ، کوه هفت خوان ۳۸۴۷ متر ، کوه ونتار ۳۹۴۱متر ، کوه کهار بزرگ (قله ناز) ۴۱۰۸متر ، کوه دو هاله ۳۰۷۳ متر ، کوه طالقان ۴۰۸۹ متر و کوه پالان گردن با ارتفاع ۴۳۷۵ متر ، که همگی در شمال ، شمال غربی و شمال شرق منطقه قرار دارند . منطقه بیابانی استان (زمینهای دشتی و هموار ) نیز از جنوب شرق منطقه یعنی از جنوب شرق شهریار شروع و در حد فاصل جاده شهریار ، اشتهارد و بزرگراه تهران – قزوین تا غرب نظر آباد و آبیک (سه راهی زیاران و طالقان ) امتداد می یابد ، که بخش اعظم آن از جنس رسوبات آبرفتی و بخش کمی هم از جنس رسوبات آهکی و نیکل و زمینهای شوره زار می باشد . استان البرز به طور همزمان از دو نوع آب و هوای کلی و منطقه ای برخوردار است :
الف) آب و هوای سرد و معتدل منطقه کوهستانی
ب) آب و هوای گرم و معتدل منطقه دشتی و کویری
به عبارت دیگر استان البرز جزء آن دسته از استان هایی است که دارای تنوع اقلیمی هستند ، یعنی در یک فصل به طور همزمان حداقل از دو نوع آب و هوای محلی در دو منطقه کوهستانی و دشتی برخوردار است .

منابع آبی استان

منابع آبی استان عبارت انداز : آب های سطحی ، شامل ۴ رودخانه کرج ، طالقان ، برغان ، رودخانه شور ، دو سد طالقان و امیر کبیر که منشا و سرچشمه آن ها از بارش برف و باران و چشمه های موجود در منطقه و آب های زیرزمینی که توسط قنات ها و چاه ها استخراج و برداشت می شوند . به طور کلی این استان دارای ۴ حوضه آبریز است .

فرهنگ و آداب ورسوم 

استان البرز به علت مهاجرت پذیری دارای ترکیب مختلف اقوام است . در طول سالیان گذشته اقوام مختلفی به این استان مهاجرت کرده اند . این اقوام هر کدام به زبان یا لهجه خود صحبت می کنند . به عنوان مثال از اقوام ساکن در شهرستان کرج می توان به اقوام لر ، کرد ، گیلک ، یزدی ، ترک ، مازندرانی و خوزستانی اشاره کرد که به صورت غیر متمرکز در نقاط مختلف استان ساکن هستند و به این زبان ها یا گویش ها نیز صحبت می کنند . اما گویش کرج فارسی است . هر چند به طور دقیق ریشه گویش کرجی مشخص نیست اما این گویش منطقه البرز شمالی از اوشان ، فشم ، سولقان و شمشک تا کندر ، شهرستانک ، برغان و دیگر روستاهای دامنه رشته کوه های البرز را در بر می گیرد است . و اگرچه لهجه های مردم در مناطق مختلف البرز در استفاده از این زبان فرق دارد اما وازه ها نزدیک به هم است .

 

منبع : اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان البرز